Sambaynan isali sa impeachment trial

KABILANG ang pangkalahatang kalihim ng TRANSPORTER na si Ka Bren Sayasa sa mga nanawagan sa pamamagitan ng kanyang kolum na Filipino ang lengguwaheng gamitin sa impeachment trial ni Supreme Court Chief Justice Renato Corona.

Ang nauna rito ay si Malolos Bishop Jose Oliveros, na pinangalawahan ni Sorsogon Bishop Arturo Bastes. Maraming iba ang sumunod hanggang maging korus ng iba’t ibang boses.

Iisa ang kanilang obhetibo: Ang paintindihin sa masa ang mga pangyayari sa impeachment trial. Mukhang magkakabunga ang kanilang panawagan.

Hindi raw kasi sarado si Se-nate President Juan Ponce Enrile, ang presiding officer ng nasabing paglilitis, sa posibilidad na ang sariling wika ang gamitin upang maintindihan ng pinakamaraming bilang ng mga Filipino ang mga pinag-uusapan sa pagdinig.

Naging tradisyon na kasi ng mga korte ng katarungan ang paggamit ng Ingles ng mga abogado upang makipag-argumento at ipaglaban ang kanilang kliyente. Mukha kasi silang matalino kapag ganito.

Dahil ipinalalabas sa telebisyon ang impeachment trial, milyon-milyong katao ang manonood. Mas marami ang mapasisiklaban nila kapag puro Ingles ang mamumutawi sa kanilang bunganga. Pero ano ang saysay ng pagiging sikat kung hindi naman sila naiintindihan? Kaya dapat ang ating sariling wikang Filipino ay gamitin.

Ang isa sa mga pinoproblema ni Senador Enrile ay kung paano isasalin sa Filipino ang mga terminong teknikal at ligal. “Okay sa akin ‘yan (paggamit ng wikang Filipino sa panahon ng impeachment trial), pwede sa akin. Ang termino ng batas mahirap yata,” aniya.

May narinig din akong komento ng Malakanyang na babagal daw ang trial kapag Filipino ang ginamit. Hindi ko maintindihan ang lohika nito. Puro Pinoy naman ang mga abogadong ‘yan, di ba? Huwag nilang sabihing mas gamay nila ang Ingles, na “second language” lang nila.

Kung ganoon, dapat ay mas mabilis silang mag-isip sa sariling lengguwahe. ‘Yung mga ligal na termino umano ang mahirap isalin sa Filipino. Hindi kailangang maging abogado upang maisip ang simpleng solusyon: Eh di ‘wag isalin sa Filipino ang mga Ingles na terminong teknikal at ligal. Sabihin ang mga terminong ito sa Ingles.

May problema ba dun?

‘Wag sana maliitin ang pang-intelektuwal na kapabilidad ng mga Filipino. Matatalino tayo, kahit pa ang kabilang sa mga batayang sektor tulad ng mga drayber ng pampasaherong sasakyan. Mas nagdududa pa ako kung sapat ang talino ng mga abogado ng prosekusyon at depensa upang makipagtalas-tasan sa wikang Filipino. Matalino lang ba sila kapag Ingles ang sinasalita?

Kaya’t sa pagbabalik ng impeachment trial ngayon, masarap sanang makarinig ng mga abogado alinman sa dalawang panig ng mga Filipinong pananalita.

About Gwenn

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply