LAWFUL WARRANTLESS ARRESTS

LAWFUL WARRANTLESS ARRESTS

November 14, 2022 @ 11:28 AM 3 weeks ago


INILARAWAN ng American Criminal Justice Association ang salitang “arrest” bilang isang “emotional circumstance” at isang “moral blight on the individual”. Ayon pa sa ACJA, ang “arrest” ay nagdudulot ng iba’t ibang uri ng problema tulad ng “embarrassment, money, or emotional stress.”
Ano ang kahulugan ng salitang “arrest” o pag-aresto sa ilalim ng ating batas? Alinsunod ba sa batas ang pag-aresto ng walang judicial warrant?
Ang “arrest” o pag-aresto ay tumutukoy sa pagkuha at paglagay ng isang tao sa ilalim ng kustodya/pag-iingat ng batas upang s’ya ay mapanagot sa nagawang krimen. (Sec. 1, Rule 113, Revised Rules of Criminal Procedure) Ang pag-aresto ay pwedeng gawin sa anumang araw at anumang oras sa araw o gabi.
Ginagawa ang pag-aresto sa pamamagitan ng aktwal na pagpigil/pagkontrol sa taong inaaresto, o sa pamamagitan ng kanyang kusang pagpapasakop sa kustodya ng taong gumagawa ng pag-aresto. Sa pag-aresto, dapat ay walang karahasan o labis na pwersa ang gagamitin ng taong umaaresto.
Ang taong inaaresto ay hindi dapat isailalim sa pagpigil/pagkontrol na mas higit pa sa kinakailangan para sa kanyang detensyon. Katungkulan din ng isang officer na nagsasagawa ng warrant na arestuhin ang suspek at dalhin s’ya sa pinakamalapit na police
station o jail nang walang hindi kinakailangan na pagkaantala.
Ang atin mismong Konstitusyon ang nagbibigay ng garantiya na ang estado ay hindi pwedeng manghimasok sa ating pagkatao, mga bahay, mga papeles, at mga epekto o gamit/pagmamay-ari kung walang warrant na nailabas ng isang hukom na nakahanap ng tinatawag na “probable cause”. (Sec. 2, Article III [Bill of Rights], 1987 Constitution; Lapi v. People, February 13, 2019).
Gayunpaman, ang requirement ng judicial warrant ay hindi absolute. Mayroong mga pagkakataong pwedeng magawa ang pag-aresto kahit walang warrant-o kung tawagin ay “warrantless arrest”. At ito ay lawful o naayon pa din sa batas.
Batay sa Sec. 5, Rule 113 ng Revised Rules of Criminal Procedure, mayroong tatlong (3) pagkakataon kung saan ang “warrantless arrests” ay pwedeng gawin ng isang peace officer o private person at itinuturing pa rin itong lawful. Ito ang mga sumusuonod: (1) An arrest of a suspect in flagrante delicto; (2) An arrest of a suspect where, based on personal knowledge of the arresting officer, there is probable cause that said suspect was the perpetrator of a crime which had just been committed; at (3) An arrest of a prisoner who has escaped from custody serving final judgment or temporarily confined during the pendency of his case or has escaped while being transferred from one confinement to another. (Vaporoso v. People of the Philippines, June 3, 2019) Sa madaling salita, ang isang tao ay maaring arestuhin ng walang warrant sa mga sumusunod na pagkakataon: “in flagrante delicto” (nasa sandali ng paggawa ng sala o paglabag sa batas), “hot pursuit”, at “escape from prison”.
Ngunit dapat pa ring alalahanin na ang “warrantless arrest” ay exception lamang sa general rule na nag-uutos ng warrant bago ang pag-aresto.
Ang mga pagkakataon na nabanggit (na pinapayagan ang warrantless arrest) ay dapat na striktong maipatupad. Sa ganitong paraan mayroong “safeguard” or “shield” ang ating mga mamayan laban sa posibleng abuso na maaring gawin ng arresting officers.